Tù Nhân Vĩnh Viễn

Abu Zubaydah là tù nhân được CIA gắn nhãn "giá trị cao" đầu tiên bị đưa vào chương trình thẩm vấn tăng cường, thứ mà về sau được xác định đúng là các hình thức tra tấn. Phim tài liệu The Forever Prisoner do Alex Gibney đạo diễn, ra đời năm 2021, theo chân trường hợp của Zubaydah từ lúc ông bị bắt cho tới những năm tháng kéo dài sau đó trong hệ thống giam giữ.

Tác phẩm không chỉ thuật lại số phận một con người. Qua lời kể của những người trong cuộc, phim dựng lại cách chương trình thẩm vấn đặc biệt của CIA được thiết lập, cách các kỹ thuật gây đau đớn và mất kiểm soát thể chất được hợp thức hóa trong bối cảnh cuộc chiến chống khủng bố, và cách chính những người tham gia về sau nhìn lại việc mình đã làm.

Dàn nhân chứng trong phim gồm cả Zubaydah lẫn những nhân vật từng ở phía cơ quan điều tra và phía giám sát pháp lý, trong đó có Ali Soufan, James Mitchell, John Rizzo, Alberto J. Mora, Lawrence Wilkerson hay Joseph Margulies. Sự đối lập giữa các góc nhìn ấy tạo nên phần căng thẳng chính của câu chuyện: một bên là nỗ lực biện minh cho phương pháp thẩm vấn, một bên là những hoài nghi về tính hiệu quả lẫn tính hợp pháp của nó.

Với chất liệu điều tra, The Forever Prisoner thuộc nhóm phim tài liệu hình sự khai thác trách nhiệm của bộ máy quyền lực, đặt cạnh nhau danh nghĩa an ninh quốc gia và cái giá mà một cá nhân phải trả khi bị giữ lại trong hệ thống ấy.