Mỹ nhân và Quái vật

Mỹ nhân và Quái vật (Beauty and the Beast, 1979) của đạo diễn Juraj Herz lấy lại câu chuyện cổ tích quen thuộc về người đẹp và con quái thú, nhưng đặt nó vào một vùng không khí khác hẳn những dị bản thường thấy. Câu chuyện tình giữa người đẹp và quái vật vốn được kể đi kể lại nhiều lần trên điện ảnh, sân khấu, hoạt hình và cả opera, đến mức nó gần như đã thành một mẫu hình văn hóa. Bản phim này không chọn cách kể mềm mại hay nhẹ nhàng, mà nghiêng về sắc thái viễn tưởng pha kinh dị: một thế giới mà cái đẹp bề ngoài và bản chất thật của sự vật luôn nằm cách nhau một khoảng nghi ngờ.

Trong phim, Zdena Studenková vào vai người đẹp, còn Vlastimil Harapes hóa thân thành quái thú — hai gương mặt trung tâm của câu chuyện. Xoay quanh họ là dàn diễn viên gồm Václav Voska, Jana Brejchová, Zuzana Kocúriková, Josef Laufer, Milan Hein, Marta Hrachovinová, Karel Augusta, Josef Langmiler, Vít Olmer và Jan Přeučil. Chính sự giao thoa giữa chất tình cảm và chất kinh dị khiến mối quan hệ giữa người đẹp và quái thú không chỉ là chuyện cảm động, mà còn là chuyện của nhìn nhận, tin tưởng và những gì con người ta sẵn sàng thừa nhận đằng sau vẻ ngoài.

Điều đáng chú ý ở Mỹ nhân và Quái vật 1979 nằm ở chỗ câu chuyện cổ tích này vốn mang sẵn tinh thần điện ảnh: nó mời người xem buông mình vào cảm giác thị giác choáng ngợp, đồng thời buộc ta không ngừng hoài nghi về sự thật phía sau những gì ta thấy. Nguồn gốc của mô-típ có thể truy ngược đến truyền thuyết Cupid và Psyche của Apuleius từ thế kỷ thứ hai sau Công nguyên, nhưng phải đến khi được đặt dưới góc nhìn của thể loại viễn tưởng và kinh dị, câu chuyện mới lộ ra chiều cạnh day dứt hơn: tình yêu và nỗi sợ thường chỉ cách nhau một lần ngoảnh mặt.